เมืองนิมิตร และชีวิตแห่งการกบฏสองครั้ง พิมพ์ครั้งแรก 2491 ม.ร.ว.นิมิตรมงคล นวรัตน์ (พ.ศ. 2451 - 2491)   หนังสือเล่มนี้ เดิมมีชื่อว่า "ความฝันของนักอุดมคติ" ผู้เขียน ม.ร.ว.นิมิตรมงคล นวรัตน์ (2451-2491) เป็นเรืออากาศโท ผู้ต้องให้ออกจากประจำการ ในปี 2476 ด้วยกรณีศาลพิเศษ ในคดีกบฏบวรเดช ถูกตัดสินจำคุก 9 ปี ต่อมา ได้รับการอภัยโทษ รับโทษจริงๆ 4 ปีเศษ กลับมารับราชการ อยู่กรมชลประทาน ได้ 8 เดือน ก็ถูกจับครั้งที่ 2 ในข้อหากบฏ ขณะที่ต้องโทษครั้งหลัง ได้เขียนเรื่อง "ความฝันของนักอุดมคติ" เป็นภาษาอังกฤษ แต่ถูกทางการทำลายต้นฉบับ หลังจากได้รับการอภัยโทษ เขาได้เขียนหนังสือนี้ เป็นภาคภาษาไทย และพิมพ์ครั้งแรกเอง ก่อนที่เขาจะเสียชีวิต ด้วยโรคมาลาเรีย และวัณโรคปอด ในปี 2491 ด้วยวัยเพียง 40 ปี   เมืองนิมิตร เป็นนิยายโรแมนติคกึ่งสมจริง แทรกความรู้ และทัศนะทางชีววิทยา จิตวิทยา สังคมวิทยา เศรษฐกิจ และการเมือง ซึ่งก็เป็นความรู้ที่ใหม่ สำหรับคนไทยยุคนั้น ถ้าอ่านในยุคนี้ ก็ไม่มีอะไรใหม่นัก แต่เนื่องจาก เมืองนิมิตร เป็นทั้งวรรณกรรม และบันทึกทางประวัติศาสตร์ และเนื่องจากประเทศ ที่งานชิ้นนี้อุบัติขึ้นมา ก็ยังคงเป็นประเทศ ที่มีอะไรล้าหลังกว่าประเทศอื่น ในยุคสมัยเดียวกันอยู่อีกมาก งานชิ้นดังกล่าว จึงยังคงเป็นงานที่คนไทย น่าจะได้อ่าน   ถึงแม้ว่าแนวความคิด ของม.ร.ว.นิมิตรมงคล จะเป็นแบบยูโทเปีย เพ้อฝัน หรือได้รับอิทธิพลแนวปรัชญา แนวชีววิทยาตะวันตก มากไปสักหน่อย แต่เขาก็ได้เสนอความคิด ที่มีลักษณะวิพากษ์วิจารณ์ และน่าสนใจไว้หลายแง่ น่าทึ่งพอสมควร ที่คนที่ถูกจับในคดีกบฏบวรเดช ซึ่งถูกมองว่า เป็นพวกกษัตริย์นิยม จะให้ตัวละครเอก พูดแนวคิดที่ยังทันสมัยอยู่มาก ในยุคปัจจุบัน ประโยคนี้ออกมา   "แกอาจยังไม่รู้ว่า พวกเจ้าหรือพวกขุนนาง ก็คือกษัตริย์ ซึ่งสืบเชื้อสายจากพวกพเนจร ในยุคต้นประวัติศาสตร์ พวกพเนจรนี้ ได้เข้าแย่งดินแดนของพวกกสิกร แล้วเลยทึกทักเอาว่า ตนเป็นเจ้าของแผ่นดิน และพวกกสิกรเป็นข้าทาสบริวาร ตรงไหนล่ะ เป็นความสูงของพวกกษัตริย์ ควรหรือ ที่เราจะนับถือฝีมือในการต่อสู้ ว่าเป็นความสูง เดี๋ยวนี้ ขอให้เรานับถือกษัตริย์แห่งปรัชญา และเลิกนับถือกษัตริย์แห่งสงครามเสียที เดี๋ยวนี้ พวกกษัตริย์แห่งสงคราม ก็ยังกุมอำนาจบริหารอยู่ โดยเป็นข้าราชการ ตามกระทรวงต่างๆ รัฐ จึงกลายเป็น องคาพยพ แห่งสงคราม" (หน้า 247-248 ในฉบับพิมพ์ ปี 2509 โดยสำนักพิมพ์ก้าวหน้า) ! back ! ! home !