โฉมหน้าศักดินาไทยปัจจุบัน พิมพ์ครั้งแรก ในนิติศาสตร์ 2500 โดยสมสมัย ศรีศูทรพรรณ (นามแฝง จิตร ภูมิศักดิ์) (พ.ศ. 2473-2509)   โฉมหน้าศักดินาไทยปัจจุบัน เขียนและพิมพ์ครั้งแรก ในหนังสือนิติศาสตร์ ฉบับรับศตวรรษใหม่หรือนิติศาสตร์ 2500 โดยสมสมัย ศรีศูทรพรรณ ที่เป็นนามแฝงของ จิตร ภูมิศักดิ์ ในการพิมพ์ครั้งหลังๆ ได้ตัดคำว่า ปัจจุบันออก และใช้ชื่อจริง จิตร เชื่อว่า คนไทยไม่รู้จัก และเข้าใจความหมายของศักดินาที่แท้จริง ดังนั้น จิตรต้องการเขียน โฉมหน้าศักดินาไทยขึ้น เพื่อให้เข้าใจลักษณะที่แท้จริงของศักดินา ในฐานะที่เป็นระบบการผลิต โดยใช้แนวคิดของมาร์กซ์เป็นทฤษฎีในการศึกษา จิตรได้แบ่งเนื้อหา ในโฉมหน้าศักดินาไทย ออกเป็นลักษณะของระบบผลิตศักดินา และกำเนิดระบบศักดินา โดยทั่วไป กล่าวถึงความหมายของคำว่า ศักดินา ลักษณะทางเศรษฐกิจสังคม และการเมือง เป็นการวางกรอบทฤษฎีไว้ในเบื้องต้น กล่าวถึงระบบศักดินาในไทยโดยเฉพาะ จิตรอธิบายให้เห็นว่าสังคมไทยมีพัฒนาการ ผ่านขั้นตอนการผลิตอย่างที่มาร์กซ์อธิบายไว้ กล่าวคือ ก่อนที่จะพัฒนาเป็นสังคมศักดินา ประเทศไทยได้ผ่านสังคมทาส ในสมัยสุโขทัยมาก่อน จิตรได้พิสูจน์ด้วยการอ้างหลักฐาน จากพงศาวดารล้านช้าง เพื่อเป็นการล้มล้างความเชื่อถือ ในวงการศึกษาไทยว่า สังคมสุโขทัยไม่เคยมีทาส และไทยไม่เคยผ่านระบบทาส จิตรยังได้ค้นคว้าย้อนไปไกลกว่าสังคมสุโขทัย เพื่อแสดงให้เห็นว่า สังคมไทยเคยผ่านยุคชุมชนบุพกาลมาแล้วอีกด้วย จิตรได้ใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์ พิสูจน์ให้เห็นว่า ชนชั้นศักดินามีเพทุบายอย่างไรบ้าง ในการแสวงหาผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ แม้ว่าการแสวงหาผลประโยชน์นั้น บางครั้งเป็นสิ่งที่ให้โทษแก่ประชาชน เช่น การเปิดบ่อนการพนัน เพียงเพื่อรัฐได้รายได้จากการเก็บภาษีอากร ดังที่จิตรให้ตัวเลขไว้ว่า ในพ.ศ.2431 มีบ่อนเบี้ยในกรุงเทพฯ ถึง 403 บ่อน บ่อนใหญ่ 126 บ่อนเล็ก 277 กระจายอยู่อย่างทั่วถึงทุกตำบล ในช่วงเวลาที่ประชาธิปไตยเบ่งบานหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ได้มีการนำโฉมหน้าศักดินาไทย มาตีพิมพ์หลายครั้ง และมีการวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างกว้างขวาง โฉมหน้าศักดินาไทย เป็นการเปิดมิติใหม่ของการศึกษาทางประวัติศาสตร์ไทย ก่อให้เกิดการถกเถียง ค้นคว้าหาข้อเท็จจริงต่อไปจากที่จิตรได้ปูทางไว้ ! back ! ! home !