1. พุทธศาสนากับสังคมไทย (พุทธทาสภิกขุ)

ภาคผนวกจากบันทึกการสัมนาเรื่องพุทธศาสนากับสังคมไทยปัจจุบัน โดยท่านพุทธทาสภิกขุ ที่สยามสมาคม พ.ศ. 2513 ที่ชี้ให้เห็นความจำเป็นที่จะทำให้เยาวชนเข้าถึงหัวใจของพุทธศาสนาอย่างถูกต้อง แม้แต่เรื่องพื้นฐานเช่น ศีล 5 ซึ่งถูกอธิบายอย่างคลาดเคลื่อนมาโดยตลอด

ประวัติ ท่านพุทธทาสภิกขุ

3. สารสนเทศ / ปัญหา sms (อัศศิริ ธรรมโชติ)

ข้อเขียนจากคอลัมน์ Short-Short Story ของหนังสือพิมพ์สยามรัฐสัปดาหวิจารณ์ หนึ่งในงานคอลัมน์ที่มีฐานะเป็นทั้งงานหนังสือพิมพ์และงานวรรณกรรม คือลึกซึ้ง คมคายและประเทืองอารมณ์ ผู้เขียนนำเสนอให้เห็นช่องว่างระหว่างวัฒนธรรมการใช้ชีวิตกับความก้าวหน้าของเทคโนโลยี และการแสวงประโยชน์อย่างแนบเนียนระหว่างผู้ควบคุม กับผู้บริโภคเทคโนโลยี

ประวัติ อัศศิริ ธรรมโชติ

5. ทำไมต้องช่วยคนจน (วนิดา ตันติวิทยาพิทักษ์)

ปาฐกถามูลนิธิโกมล คีมทอง ประจำปี 2540 ของผู้หญิงคนหนึ่งที่อุทิศชีวิตให้กับการต่อสู้  ร่วมทุกข์ร่วมสุขกับคนจนที่เขื่อนปากมูล จังหวัดอุบลราชธานี อย่างยาวนาน จนกลายเป็นความเชื่อและอุดมคติอันแรงกล้าว่า การช่วยคนจนก็คือการช่วยสังคมส่วนรวม และผลต่อสังคมย่อมกระทบต่อวิถีชีวิตของทุกคนในที่สุด

ประวัติ วนิดา ตันติวิทยาพิทักษ์

7. ศตวรรษที่ 20 กับโลกยุคโลกาภิวัตน์ (ธีรยุทธ บุญมี)

บทหนึ่งจากหนังสือ “โลก Modern @ Post Modern” ซึ่งเป็นงานสำรวจ, ประเมินความเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 20 อย่างละเอียดลึกซึ้ง และความเข้าใจต่อศตวรรษที่ 20 อันเพิ่งผ่านพ้นไป เป็นพื้นฐานสำคัญที่จะช่วยในการคาดคะเนต่อความเปลี่ยนแปลงความผันแปรและความเสี่ยงของศตวรรษที่ 21

ประวัติ ธีรยุทธ บุญมี

9. สถาบันพระมหากษัตริย์และรัฐธรรมนูญ (สุลักษณ์ ศิวรักษ์)

คำอภิปรายทางวิชาการที่แสดงวิวัฒนาการทางการเมือง และบทบาทของสถาบันพระมหากษัตริย์ ที่มีพัฒนาการท่ามกลางกระแสผันผวนแห่งความเปลี่ยนแปลงของโลกและสังคมไทย

ประวัติ สุลักษณ์ ศิวรักษ์

11. ชนชาติ ภาษา และรัฐ  (จิตร ภูมิศักดิ์)

บทความหนึ่งในหนังสือ ข้อเท็จจริงว่าด้วยชนชาติขอม  ซึ่งนำเสนอมุมมองใหม่ต่อการศึกษาประวัติศาสตร์สังคม ว่ามิได้เป็นเพียงเรื่องราวของชนชาติใดชนชาติหนึ่ง  หากเป็นวิวัฒนาการของการต่อสู้ สร้างสรรค์ของชนหลายชนชาติร่วมกัน  กระทั่งเกิดเป็นเอกภาพของสังคม

ประวัติ จิตร ภูมิศักดิ์

13. วัฒนธรรมกับแฟชั่น (ชัชรินทร์ ไชยวัฒน์)

งานเขียนที่เปี่ยมด้วยอารมณ์ขัน ด้วยวิธีการเล่าเรื่องเล็กๆ แต่ด้วยมุมมองกว้างไกลและตั้งประเด็นใหญ่ระดับโลก เป็นข้อสังเกตที่น่าใคร่ครวญว่า แค่เรื่องแฟชั่นที่ผ่านมาผ่านไป ดูเหมือนฉาบฉวย แท้จริงคือพันธนาการทางวัฒนธรรมอันใหญ่หลวง ใช่หรือไม่ ?

ประวัติ ชัชรินทร์ ไชยวัฒน์

2. พระเอกในวรรณคดีไทย (ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช)

ปาฐกถาชิ้นนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างศิลปวรรณคดีกับสังคม การเชื่อมโยงความรู้ทางประวัติศาสตร์ ประเพณี และวัฒนธรรม เข้ากับความเป็นไปของโลกปัจจุบัน ด้วย “สไตล์คึกฤทธิ์” คือรอบรู้ เฉียบแหลม แฝงแง่คิด และเต็มไปด้วยอารมณ์ขัน

ประวัติ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช

4. จากครรภ์มารดา สู่เชิงตะกอน (ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์)

เป็นงานเขียนที่สะท้อนความปรารถนาต่อสังคมอุดมคติที่อยู่บนพื้นฐานของความรัก  การแบ่งปัน  ความเป็นธรรม และการดำรงชีวิตอยู่อย่างมีความหมาย นั่นคือความสงบ เรียบง่าย และเกื้อกูลสังคม

ประวัติ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์

6. อัตชีวประวัติ  (พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์)

บทที่ 1 จากหนังสือเรื่อง เกิดวังปารุสก์ อัตชีวประวัติของพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ โอรสของ สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ กับนางคัทริน เดสนิตสกี หญิงชาวรัสเซีย  ซึ่งสะท้อนชีวิตเล็กๆ ในราชวงศ์สมัยรัชกาลที่ 5 ที่พลิกผัน เปลี่ยนแปลง ไปตามวิถี ขนบ ธรรมเนียมแห่งราชสำนักและความผันผวนของสังคม

ประวัติ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์

8. การปฏิรูปศิลปสากลในไทย ( น. ณ ปากน้ำ)

บทหนึ่งจากหนังสือ “ความงามของศิลปไทย” เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการของศิลปสมัยใหม่ในประเทศไทยตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงจินตนาการและความมุ่งมั่นของศิลปินไทยแต่โบราณที่ศึกษา ประสมประสาน เทคนิคและแนวคิดของศิลปตะวันตกให้เข้ากับศิลปไทยอย่างงดงาม กลมกลืน

10. กระแสธารที่มีน้ำเต็ม  (เสฐียรโกเศศ)

มุมมองในประเด็นวัฒนธรรม  ซึ่งเป็นสิ่งที่มีวิวัฒนาการ  มีบูรณาการ มีถูก มีผิด  มีเลว มีดี และย่อมเปลี่ยนแปลง ปรับปรุงไปตามยุคสมัย

ประวัติ เสฐียรโกเศศ

12. ผู้อื่นในตัวเรา  (เสกสรรค์ ประเสริฐกุล)

งานเขียนสั้นๆ ที่พาเราไปสำรวจตัวตน  พฤติกรรม และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ที่แทรกซ้อนอยู่ในวิถีชีวิตประจำวันอันหลากหลาย  เพื่อการทบทวน และค้นพบอิสรภาพของปัจเจกกับเอกภาพขององค์รวม

ประวัติ เสกสรรค์ ประเสริฐกุล