โครงการ Design-Build Pavilion : RT Bamboo Musical Pavilion เป็นหนึ่งในกระบวนการเรียนรู้ที่สะท้อนแนวคิดการศึกษาสถาปัตยกรรมร่วมสมัยได้อย่างชัดเจน ในภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2568 นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ได้มีโอกาสก้าวข้ามการเรียนรู้ในห้องเรียน สู่การลงมือปฏิบัติจริง ผ่านโครงการที่ผสานองค์ความรู้ด้านการออกแบบ การบริหารจัดการ และการก่อสร้างเข้าไว้ด้วยกัน ภายใต้แนวคิดสำคัญว่า “เมื่อออกแบบได้ ก็ต้องสร้างให้เกิดขึ้นจริงได้”

ผศ.ดร.ปวรพชร บุญเรืองขาว รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต กล่าวว่า “คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มีแนวทางการจัดการเรียนการสอนที่มุ่งเน้นเรื่อง Digital Craft เพื่อพัฒนานักศึกษาให้เป็นสถาปนิกที่มีทั้งทักษะด้านดิจิทัล ควบคู่กับกระบวนการคิดและทักษะการออกแบบด้วยมือ แนวคิดดังกล่าวจึงเป็นที่มาของการพัฒนาโครงการต่าง ๆ ที่เปิดโอกาสให้นักศึกษาในทุกชั้นปีได้ลงมือปฏิบัติงานออกแบบจริง โครงการ Design-Build Pavilion เป็นหนึ่งในโครงการและผลงานของนักศึกษาชั้นปีที่ 4 ซึ่งมุ่งเน้นการเรียนรู้ผ่านการทำงานเป็นทีม การทำความเข้าใจเรื่องสัดส่วน สเกล และกระบวนการออกแบบอย่างเป็นระบบภายใต้การใช้เทคโนโลยีมาเป็นเครื่องมือสนับสนุน เพราะสถาปนิกยังคงจำเป็นต้องเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริงควบคู่ไปกับการใช้เทคโนโลยี โดยมีการนำ AI มาเป็นเครื่องมือสนับสนุนในกระบวนการพื้นฐาน เช่น การวิเคราะห์ข้อมูล การจำลองสถานการณ์ที่ซับซ้อน หรือการช่วยพัฒนาแนวคิดการออกแบบ โดยโจทย์ของโครงการฯ นี้ คือ การออกแบบพาวิลเลียนขนาด 3x3 เมตร สูงไม่เกิน 3 เมตร เพื่อใช้เป็นพื้นที่แสดงดนตรีบริเวณลานหน้าคณะฯ โดยมีเงื่อนไขสำคัญด้านวัสดุ คือ ไม้ไผ่แปรรูป ซึ่งเป็นวัสดุจากการผลิตทางวิศวกรรม โดย บริษัท RT Bamboo เป็นผู้ให้การสนับสนุน และที่สำคัญเป็นวัสดุทางเลือกที่สอดคล้องกับแนวคิดการออกแบบอย่างยั่งยืน ด้วยคุณสมบัติที่แข็งแรง ทดแทนได้ และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม นักศึกษาจึงต้องเรียนรู้ทั้งศักยภาพและข้อจำกัดของวัสดุ ควบคู่กับการพัฒนาแนวคิดการออกแบบ กระบวนการทำงานเป็นทีมเพื่อศึกษาและทดลองออกแบบ นักศึกษาได้ใช้ทั้งการสเกตช์ การสร้างแบบจำลอง และโปรแกรมดิจิทัล เช่น Rhino, Grasshopper และ SketchUp ในการพัฒนาผลงาน ตั้งแต่ระดับแนวคิดไปจนถึงรายละเอียดของการก่อสร้างจริง”

ผศ.ไพบูลย์ กิตติกูล อาจารย์ผู้รับผิดชอบโครงการนักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต กล่าวถึงโครงการว่า “โครงการ Design-Build Pavilion เป็นการบูรณาการการเรียนการสอนระหว่างสองรายวิชา ได้แก่ วิชาออกแบบ และวิชารายละเอียดในการออกแบบ ภายใต้โจทย์เดียวกัน คือ การนำวัสดุไม้ไผ่แปรรูป (Engineering Bamboo/Glulam) มาพัฒนาเป็นวัสดุที่มีความแข็งแรงในระดับอุตสาหกรรม เพื่อเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของวัสดุแห่งอนาคต กระบวนการเรียนรู้นักศึกษาได้ทำงานเป็นทีม โดยเริ่มจากการศึกษาและวิเคราะห์คุณสมบัติ ข้อจำกัด และศักยภาพของวัสดุไม้ไผ่แปรรูป ก่อนนำองค์ความรู้ดังกล่าวไปพัฒนาเป็นแนวคิดการออกแบบผ่านกระบวนการ Parametric Form-Making with Modular Units หรือการสร้างรูปทรงจากหน่วยซ้ำ ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในด้านการผลิต การตัดชิ้นส่วน และการขนส่ง ตลอดจนสามารถควบคุมคุณภาพของงานก่อสร้างได้อย่างเป็นระบบ

ผศ.กรพงศ์ กรรณสูต อาจารย์ประจำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผู้รับผิดชอบรายวิชา Construction Detail Design พูดถึงผลงานโครงการฯ “โจทย์สำคัญของโครงการฯ คือ การถ่ายทอดข้อจำกัดทั้งด้านขนาด วัสดุ และความเป็นไปได้ในการก่อสร้างจริงของวัสดุไม้ไผ่แปรรูปที่ส่งมาจากประเทศจีน ไปสู่นักศึกษาผ่านกระบวนการออกแบบที่มีการแข่งขันและการคัดเลือกผลงานร่วมกับบริษัท RT Bamboo เมื่อผลงานที่ออกแบบโดยนักศึกษาได้รับการคัดเลือกแล้วจะนำไปสู่การก่อสร้างจริง ๆ นักศึกษาได้เรียนรู้การทำงานเป็นทีม การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า การประสานงานกับช่าง และการเข้าใจวัสดุในสถานการณ์จริง แม้จะมีอุปสรรคระหว่างการก่อสร้าง แต่ล้วนเป็นประสบการณ์สำคัญที่ช่วยเติมเต็มการเรียนรู้ให้ครบวงจร ท้ายที่สุดก็สามารถก่อสร้างเสร็จสมบูรณ์ในพื้นที่จริง สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของนักศึกษาในการพัฒนาแนวคิดสู่การปฏิบัติ และเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการเรียนรู้ที่บูรณาการการออกแบบ เทคโนโลยี และการลงมือทำจริงของนักศึกษาที่จะก้าวสู่การเป็นสถาปนิกในอนาคต

รศ.ดร.ธรรมศักดิ์ รุจิระยรรยง กรรมการผู้จัดการ บริษัท RT Bamboo จำกัด กล่าวถึงความร่วมมือในโครงการว่า บริษัทมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ไม้ไผ่แปรรูป ในรูปแบบสำเร็จรูปที่สามารถปรับแต่ง (Customize) ให้สอดคล้องกับงานออกแบบได้หลากหลายรูปแบบ โดยวัสดุสามารถตอบโจทย์แนวคิดทางสถาปัตยกรรมที่แตกต่างกันได้อย่างยืดหยุ่น ด้วยเหตุนี้ บริษัทจึงให้ความสำคัญกับการสร้างความร่วมมือกับสถาบันการศึกษา เพื่อเปิดโอกาสให้นักศึกษาและอาจารย์ได้เรียนรู้กระบวนการผลิตจริง รวมถึงเข้าใจคุณสมบัติของวัสดุอย่างลึกซึ้ง และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในงานออกแบบได้อย่างมีประสิทธิภาพ บริษัทได้ร่วมกับกคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต และสนับสนุนวัสดุไม้ไผ่วิศวกรรม (Engineering Bamboo/Glulam) ในการทดลองแนวคิดดังกล่าว ผ่านการเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้ออกแบบ ประกวดผลงาน และนำแบบที่ได้รับการคัดเลือกไปก่อสร้างจริง ซึ่งเป็นการทดลองตัววัสดุไม้ไผ่แปรรูปของทางบริษัทฯ ว่าสามารถนำไปใช้ในงานก่อสร้างจริงได้มากน้อยเพียงใด ทั้งในด้านการผลิต การประกอบติดตั้ง รวมถึงข้อจำกัดและปัญหาที่อาจเกิดขึ้น เพื่อนำข้อมูลไปพัฒนาและปรับปรุงผลิตภัณฑ์ให้มีประสิทธิภาพต่อยอดไปสู่การประยุกต์ใช้ในระดับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ทั้งนี้ จากผลงานการออกแบบและการก่อสร้างที่เกิดขึ้นในโครงการ Design-Build Pavilion : RT Bamboo Musical Pavilion ถือว่าตอบโจทย์วัตถุประสงค์ของบริษัทได้เป็นอย่างดี และสะท้อนถึงศักยภาพของวัสดุในการนำไปใช้ในงานสถาปัตยกรรมได้”

นายนริศม์ชัย สุกปลั่ง นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต พูดถึงแนวคิดในการออกแบบว่า “ทีมเริ่มต้นจากการตีความคำว่า “Music” ซึ่งมองว่าดนตรีมีความเชื่อมโยงกับชีวิตมนุษย์ในทุกช่วงเวลา ตั้งแต่จุดเริ่มต้นของการกำเนิด แนวคิดดังกล่าวจึงถูกนำมาเปรียบเทียบกับ “ไข่” ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการเริ่มต้น ก่อนพัฒนาไปสู่การสร้างรูปทรง (Shape and Form) และการวางผังพื้นที่ทางสถาปัตยกรรม ภายหลังจากการพัฒนาแนวคิด นักศึกษาได้จัดทำแบบร่าง ออกแบบ และนำเสนอผลงานเพื่อเข้าสู่กระบวนการคัดเลือก โดยผลงานดังกล่าวได้รับการโหวตจากคณะกรรมการให้เป็นแบบที่นำไปพัฒนาต่อในขั้นตอนการก่อสร้างจริง จากนั้นจึงมีการปรับรายละเอียดแบบ (Detail Design) ให้สอดคล้องกับการใช้งานและกระบวนการผลิต ในขั้นตอนการก่อสร้าง นักศึกษาได้ร่วมกันลงมือปฏิบัติงานจริง ซึ่งพบอุปสรรคในบางส่วน เช่น ความไม่พอดีของชิ้นงานหรือปัญหาในการประกอบ อย่างไรก็ตาม ทุกปัญหาได้รับการแก้ไขหน้างานผ่านการทำงานเป็นทีมและการตัดสินใจร่วมกัน ส่งผลให้นักศึกษาได้ตระหนักถึงความสำคัญของความละเอียดรอบคอบในการเขียนแบบ และการเตรียมความพร้อมของข้อมูลเพื่อให้สามารถก่อสร้างได้อย่างมีประสิทธิภาพในสถานการณ์จริง”