สี่แผ่นดิน
พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2494
ศาสตราจารย์ พลตรี ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช
(พ.ศ. 2454-2538)
 
สี่แผ่นดิน ให้ความรื่นรมย์ และสั่นสะเทือนความรู้สึก เช่นเดียวกับการให้ความรู้ และทัศนะเกี่ยวกับสังคมไทย ในช่วงสี่แผ่นดิน นับแต่แผ่นดินพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ถึงแผ่นดินรัชกาลที่ 8 แม้ว่า การสะท้อนเรื่องราว ของสังคมไทย โดยเฉพาะวิถีชีวิตชาววัง ขนบประเพณี จะสะท้อนผ่านสายตา ของผู้มีความคิดอนุรักษ์นิยม ผสมเสรีนิยม พร้อมกับจุดยืนทางการเมือง ที่แน่นอน แนบแน่น กับฝ่ายราชาธิปไตย ภาพตัวละคร ที่เกี่ยวพัน กับคณะผู้เปลี่ยนแปลง การปกครอง 2475 อาจดูว่า เป็นตัวละคร ที่มีบุคลิกภาพ ไม่น่าชื่นชมนัก อย่างไรก็ตาม นวนิยาย มิใช่การบันทึกประวัติศาสตร์ ถึงจะอิงประวัติศาสตร์
 
ประเด็นน่าสนใจ ยิ่งกว่านั้นคือ ทั้งนักประวัติศาสตร์ และนักประพันธ์ ถึงจะมีทางต่างกัน ก็ยังต้องวินิจฉัย หรือตีความประวัติศาสตร์ เพื่อส่งสาร ตามทางของตน ศาสตราจารย์ ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ เปรียบเทียบการสะท้อนชีวิต ในพระราชฐานชั้นใน ของพระบรมมหาราชวัง ของนวนิยายเรื่อง เดอะโรมานซ์ ออฟ เดอะฮาเร็ม ของแหม่มแอนนา ซึ่งประดุจ สี่แผ่นดิน ที่เขียนโดยฝรั่ง กับการสะท้อนภาพ ทำนองเดียวกัน หากต่างมิติ จากสี่แผ่นดิน ของม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ภาพสะท้อน จากนวนิยาย ของแหม่มแอนนา จะเห็นว่า การที่พระราชฐานชั้นใน มีสีสัน มีความสนุกสนานมาก ก็ด้วยมีคนเล็กๆ ทำงานรับใช้ แม้คนชั้นสูง ที่เป็นเจ้าจอมหม่อมห้าม ก็ใช่อยู่ในภาวะพึงพอใจ เมื่อคิดถึงสิทธิสตรี ตามความคิดของฝรั่งเวลานั้น และในทางประวัติศาสตร์ไทย อาจารย์นิธิกล่าวว่า นิยายของแหม่มแอนนา จึงแตกต่าง ตรงข้ามกับนิยาย เรื่องสี่แผ่นดิน ซึ่งเป็นนิยาย ที่ให้ภาพพระราชฐานชั้นใน ของสมัยก่อน แก่คนไทยสมัยนี้ มากที่สุด
! back ! ! home !