สร้างชีวิต
พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2514
หลวงวิจิตรวาทการ
(พ.ศ. 2441-2505)
 
หลวงวิจิตรวาทการ เป็นนักเขียน ข้าราชการ นักการเมือง นักเขียนบทละคร เพลงปลุกใจ มีชื่อเสียง ประสบความสำเร็จในทุกๆ ทาง ตามสภาพเงื่อนไขของสังคมไทย ในสมัยนั้น ผลงานของเขา ที่รู้จักกันดียิ่ง เป็นผลงานด้านวิชาการ และสารคดี เช่น หนังสือเรื่องวิชชาแปดประการ ประวัติศาสตร์สากล มหาบุรุษ มันสมอง กุศโลบาย และศาสนาสากล เป็นต้น รวมจำนวนหนังสือด้านนี้ ที่เขาแต่งไว้มีจำนวนถึง 49 เล่ม และที่เป็นปาฐกถาคำบรรยาย สอนในสถาบันการศึกษาชั้นสูง ของประเทศ อีกจำนวน 24 เรื่อง นวนิยาย ทั้งเรื่องยาว และเรื่องสั้น ในแนวทาง อันจรรโลงโลก สนับสนุน ให้ผู้คน ต่อสู้ เพื่อเอาชนะ อุปสรรคทั้งปวง ถึง 84 เรื่อง
 
ในช่วงก่อนที่เขา จะร่วมงานใกล้ชิดกับจอมพล ป. เขาเป็นนักเขียน ที่มีชื่อเสียง และได้รับความนิยมมาก โดยเฉพาะ หนังสือประเภท สร้างตัวเอง ประวัติศาสตร์ และความรู้ด้านต่างๆ แต่หลังจากที่เขา เล่นการเมือง แบบรับใช้ผู้มีอำนาจ อย่างถึงที่สุด ทั้งในยุคจอมพลป. และยุคจอมพลสฤษดิ์ ทำให้ปัญญาชน มักจะมองเขา ในแง่ไม่ค่อยให้ความสำคัญ แต่กล่าวในเชิงบทบาท ทางวรรณกรรมแล้ว เขามีบทบาทสูงคนหนึ่ง
 
นวนิยายแนวแปลก เรื่องหนึ่งที่น่าสนใจ หลวงวิจิตรวาทการ ได้แต่งไว้ เป็นวรรณกรรม ชิ้นสุดท้าย ในชีวิตของเขา คือ นวนิยายเรื่อง สร้างชีวิต ซึ่งอาจเป็นงาน ที่มีชื่อเสียง น้อยกว่างานชิ้นอื่นๆ แต่มีความล้าสมัย ด้วยกาลเวลา น้อยกว่าด้วยเช่นกัน พอใจในการต่อสู้ ยินดีเผชิญหน้าศัตรู กล้าฝ่าฟันอุปสรรค (คำนำ)
 
ผู้เป็นตัวเอก และบุคคลตัวอย่าง ในนวนิยายเรื่องนี้ คือ หญิงสาว จากครอบครัวชาวนา นามว่าเรไร การต่อสู้ชีวิต ของเรไรนั้น เธอต่อสู้ กับข้อจำกัด แห่งการเป็นชาวนา ที่ไร้ทั้งทรัพย์สิน เงินทอง ไร้ทั้งการศึกษา แม้เรไร จะได้เรียน เพียงชั้นประถม แต่เธอขวนขวาย ช่วยพ่อแม่ทำงาน พ่อแม่ทำนา ตัวเธอปลูกผัก และเลี้ยงไก่ เรไรเจียดเงิน จากการขายผัก และไก่นั้น มาเพื่อซื้อหนังสืออ่าน เพิ่มความเข้าใจโลก ให้แก่ตัวเธอเอง วันหนึ่ง เรไรได้รู้จักกับคฤหบดี บ้านนายสมพร ผู้ซึ่งเมื่อรู้จัก ประวัติชีวิตของเธอ ก็นึกเอ็นดู จึงอนุญาตให้เธอ มายืมหนังสือไปอ่าน เรไรจึงเติบโตขึ้นมา อย่างผู้มีความรู้ดีคนหนึ่ง ประกอบกับการช่างคิด ช่างสงสัย ก็ยิ่งทำให้เรไร กลายเป็นชาวนา ที่มีความคิด และบุคลิกภาพ แบบปัญญาชน เรไร สร้างชีวิต”ของเธอได้สำเร็จ แม้จะได้รับบาดแผล อยู่ไม่น้อย แต่กลับดูไม่สลักสำคัญ เรไรฟันฝ่าอุปสรรค ครั้งแล้วครั้งเล่า ด้วยท่าที ของผู้เข้าใจโลก เข้าใจชีวิต เรไรดูแข็งแกร่ง มีสติ และมั่นใจ ในชัยชนะของเธอ ที่จะต้องมีมาทุกครั้ง หลังคลื่นใหญ่ ลมแรง เรไร เริ่มต้นจากการ ออกจากอ้อมอกครอบครัว ไปเป็นเมียน้อยเศรษฐี อย่างไม่สะทกสะท้าน และรับมือกับทุกๆ เหตุการณ์ ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ ด้วยจิตใจอันเข้มแข็ง มั่นคง และบางที อาจบวกความเย็นชา เอาไว้ด้วย ผู้อ่านชาวไทย อาจจะประหลาดใจ อยู่บ้างเหมือนกัน กับผู้หญิง บุคลิกที่เต็มไปด้วยเหตุผล และเกือบปราศจากความรู้สึก แบบเรไร
 
สร้างชีวิต” เป็นนวนิยาย ที่ก็มีประเด็น ทางความคิด ที่น่าสนใจมาก หลวงวิจิตรวาทการ ได้นำเสนอ วิธีการมอง ปัญหาชาวนา อย่างใหม่ สำหรับเวลานั้น (2514) เขากล้าที่จะแฉ โพยปัญหา เรื่องชนชั้น และกล้าโต้แย้งว่า ปัญหาลัทธิ (คอมมิวนิสต์) ยังไม่สำคัญ เท่ากับปัญหาการขูดรีด ที่มีอยู่จริงๆ นอกจากนี้ สร้างชีวิต ยังปลุกใจ ให้คนกล้าต่อสู้ กล้าเอาชนะโลก ซึ่งแม้จะดูมืดมิดแล้ว ก็ยังคงมีทางสู้อยู่นั่นเอง ในตอนหนึ่ง เรไรได้รำพึงว่า โลกเป็นของคนร้าย ไม่ใช่ของคนดี เพราะคนร้าย ย่อมเป็นคนฉลาด คนดีย่อมเป็นคนโง่ ทางเดียวที่จะ ปฏิวัติสังคมมนุษย์ ก็คือ ทำให้คนดี มีความฉลาดขึ้นมา ด้วยการศึกษา หาความรู้ ให้ทันคนร้าย จนกระทั่ง มันจะทำร้ายไม่ได้ นั่นแหละ สังคม จึงจะได้รับ ความยุติธรรม ตราบใดที่โลก ยังเป็นสมบัติของคนร้าย โลกก็ไม่มีความผาสุก โลกจะมีความผาสุก ต่อเมื่อโลก กลับกลายเป็น สมบัติของคนดี” (หน้า 53)
! back ! ! home !